Mùng 1 đầu tháng là ngày gì? Phong tục, thời tiết và giấc mơ

Mùng 1 đầu tháng là ngày gì?

Mùng 1 đầu tháng là ngày đầu của tháng âm lịch, cái mốc người Việt dùng để “sang tháng”: thắp hương, lau bàn thờ, ăn một bữa gọn và tính lại việc nhà. Nó không phải ngày có số, không phải ngày miền nào cũng “về” một cặp giống nhau. Ai hỏi mùng 1 đầu tháng đánh con gì, câu trả lời thẳng là câu hỏi ấy không thuộc phong tục. Ngày này đáng giữ ở lớp lễ và lớp sinh hoạt.

Một tháng âm có mùng 1, có ngày rằm, có những ngày kỵ riêng của từng họ. Mùng 1 lặp mười hai lần trong năm, cộng thêm những tháng nhuận, nên nó khác hẳn mùng 1 Tết. Tết mới là khởi đầu năm. Mùng 1 thường là khởi đầu tháng: nhẹ hơn, gần hơn, và dễ bị biến thành một thứ mẹo nếu ai đó cố gắn nó với tiền cược. Bài này giữ đúng phía phong tục.

Muốn tra ký hiệu theo tuổi và can chi, đó là bài con số may mắn hôm nay theo tuổi. Muốn hiểu vì sao các số tài lộc không đổi theo từng buổi, xem các con số may mắn tài lộc. Cả hai đều không biến mùng 1 thành một ngày đặc biệt để bỏ tiền.

Phong tục sáng mùng 1

Thắp hương và ăn sáng trong nhà

Sáng mùng 1, nhiều nhà dậy sớm, mở cửa cho thoáng, lau bụi bàn thờ, cắm vài bông hoa hoặc một đĩa trái. Hương thắp xong, cả nhà ăn sáng cùng nhau nếu kịp. Ý của việc này là báo một tháng mới với gia tiên và với nhau, không phải xin một kết quả. Mâm không cần lớn. Một đĩa chuối, một ấm nước, một câu chào đã đủ với nhiều gia đình.

Người đi làm ca, người ở trọ, vẫn có thể thắp một nén lúc tối hôm trước hoặc gọi về cho cha mẹ sáng hôm sau. Phong tục chịu được sự lệch giờ. Nó không chịu được việc bỏ cả ngày để canh một bảng số.

Những điều nhà hay kiêng, và mức nên giữ

Có nhà kiêng quét rác đổ ra đường, kiêng cho vay, kiêng cãi nhau, kiêng nói chữ xui sáng mùng 1. Đó là cách giữ không khí, giống như không mở một cuộc cãi vào bữa cơm. Giữ thì nhà êm. Biến thành luật “ai quét nhà sẽ mất lộc cả tháng” thì thành nỗi sợ không cần thiết. Rác vẫn phải đổ nếu bốc mùi. Nợ bệnh viện vẫn phải trả. Khám bệnh không hoãn vì lịch âm.

Cho vay hay không là chuyện tài chính, không phải chuyện hạn. Nếu bạn không muốn động đến tiền bạc cho đỡ phiền một ngày, cứ nói thẳng. Đừng vin một điềm để từ chối người đang cần theo kiểu dọa.

Xuất hành, cắt tóc, việc lớn

Mùng 1 không cấm bước ra khỏi nhà. Đi làm, đưa con tới trường, ra chợ vẫn là ngày thường của xã hội. Một số người chọn ngày đẹp để cắt tóc theo lịch riêng của tháng, nhất là với trẻ nhỏ; đó là lệ khác, không suy ra rằng mọi mùng 1 đều xấu hay đều tốt. Việc lớn như ký giấy tờ cứ đối chiếu ngày dương và hạn thật, đừng chỉ nhìn một dòng âm lịch rồi hoãn.

Mùng 1 đầu tháng dựa theo thời tiết

Người làm ruộng nhìn trời sáng mùng 1 để đoán mưa nắng của những ngày kế, theo kiểu kinh nghiệm chứ không theo kiểu bí truyền. Sổ mơ dân gian có chép vài ký hiệu đi kèm các kiểu trời. Ký hiệu ấy đứng sau câu chuyện thời tiết, không đứng trước một vé. Gặp áp thấp thì nghe cơ quan khí tượng. Gặp nắng gắt thì chống nóng. Con số không làm được hai việc đó.

Trời âm u, chuồn chuồn bay

Sáng mùng 1 trời âm u, chuồn chuồn bay thấp trên mặt ruộng hoặc trên sân. Kinh nghiệm nhà nông bảo chuồn chuồn bay thấp thường đi trước mưa, bay cao thì nắng còn kéo. Đó là quan sát côn trùng và độ ẩm, hữu ích ở mức “nên mang áo mưa”. Sổ mơ ghi riêng cảnh trời âm u có chuồn chuồn bay, và ghi khác cảnh chuồn chuồn bay vào nhà đúng ngày mùng 1. Hai cảnh không trộn. Chuồn chuồn vào nhà có bài chuồn chuồn bay vào nhà.

Nắng oi bức, khó chịu

Mùng 1 đầu tháng trời nắng oi bức, khó chịu, đứng ngoài cũng toát mồ hôi. Dân gian đọc kiểu trời này theo hướng hao sức: tháng dễ mệt, dễ cáu, việc ngoài trời nên tranh thủ sáng sớm. Không có nghĩa tháng ấy xui. Có nghĩa cơ thể cần nước và cần nghỉ đúng lúc. Ký hiệu sổ chỉ là phần ghi chép cũ, đi kèm mô tả “oi bức”, không phải mẹo cho buổi chiều.

Trời trở gió, gió lớn hoặc bão

Mùng 1 trời trở gió lớn, mái tôn kêu, hoặc có bão ngoài khơi. Việc cần làm nằm ở chằng chống, kiểm tra đường dây, theo dõi bản tin, không nằm ở một cặp số. Dân gian ven biển vốn sợ ngày đầu tháng gặp gió đổi chiều vì việc ra khơi. Nếu bạn không sống bằng nghề biển, hãy đọc cảnh này như một nhắc nhở kiểm nhà cửa. Sổ mơ có một dòng cho đúng cảnh gió lớn và bão, để tra, không để đánh.

Sáng sớm có tuyết rơi

Mùng 1 sáng sớm có tuyết rơi là cảnh lạ với phần lớn đất nước, chỉ thật ở vùng núi cao hoặc trong giấc mơ của người chưa thấy tuyết. Sổ cũ vẫn chép, vì người chép gom cả cảnh hiếm. Nếu bạn mơ thấy tuyết, đó thường là cảm giác sạch và lạnh, một tháng muốn bắt đầu lại từ trắng. Nếu bạn đang ở nơi có tuyết thật, hãy lo áo ấm và đường trơn. Đừng gán một trận rét thành điềm tài lộc.

Trời trong xanh, mát mẻ

Mùng 1 bạn thấy trời trong xanh, mát, gió nhẹ. Đây là kiểu sáng người ta dễ vui và dễ tin mọi việc sẽ xuôi. Dân gian chiều theo cảm giác ấy: tháng mở đầu êm, hợp việc gặp gỡ, hợp một bữa ăn nhà. Sự mát mẻ không bảo chứng một tháng không có chuyện. Nó chỉ là một buổi sáng dễ chịu, đáng được hưởng mà không cần gắn thêm một lời hứa.

Trời mưa phùn

Nếu mùng 1 trời đổ mưa phùn, đường trơn, áo ẩm, dân gian miền núi và miền Bắc thường nghĩ đến sự kéo dài: một việc sẽ rỉ rả, chưa dứt trong vài ngày. Không dữ, không lành tuyệt đối. Mang áo, đi chậm. Mưa trong mơ là một bài khác, mơ thấy mưa. Mưa thật sáng mùng 1 thì xử lý như mưa, và sổ chỉ ghi một ký hiệu bên cạnh cho người muốn tra.

Áp thấp nhiệt đới

Sáng mùng 1 thấy trời có áp thấp nhiệt đới, bản tin nói vùng ảnh hưởng. Đây là tin thời tiết, ưu tiên sinh mạng và của cải: neo thuyền, không ra biển, chằng mái, sạc pin. Sổ mơ có chép một dòng cho đúng cụm “áp thấp”, vì người xưa cũng sợ kiểu trời này. Dòng ấy không thay bản tin. Nghe đúng nguồn chính thức, giúp hàng xóm già nếu họ không theo được tin.

Mùng 1 đầu tháng dựa vào giấc mơ

Sáng mùng 1 nhiều người nhớ mơ rõ hơn vì vừa tỉnh đã có nhang, có cảm giác “ngày này phải có nghĩa”. Não không mơ linh hơn. Bạn chỉ để ý hơn. Hãy đọc giấc mơ theo nội dung của nó, rồi mới nhớ rằng nó rơi vào đầu tháng. Đầu tháng thêm một lớp “khởi đầu”, không đổi bản chất cảnh mơ.

Mùng 1 nằm mơ được ăn uống

Mùng 1 nằm mơ được ăn uống, mâm cơm, tiếng mời. Sổ mơ coi ăn uống là điềm có người nhớ đến mình, có một bữa sum họp, hoặc bạn đang đói thật lúc ngủ. Cặp thường gặp cho cảnh ăn uống nói chung là 83 – 87. Một số sổ mơ khác ghi riêng buổi mơ ấy nếu rơi đúng mùng 1 là 06 – 34. Hai dòng không bảo bạn phải đãi khách cho bằng được. Nếu muốn hiểu các kiểu mâm, xem mơ thấy ăn uống.

Mơ được người khác tặng đồ

Mùng 1 bạn nằm mơ thấy được người khác tặng đồ: áo, hộp quà, một thứ không rõ tên. Dân gian đọc theo hướng được nâng, được để ý. Đồ mới và lành thì vui. Đồ rách, đồ không muốn nhận, thì bạn đang ngại một món nợ ân tình. Không cần đi tìm người tặng ngoài đời cho đúng giấc mơ. Hãy xem trong tháng bạn có đang từ chối một sự giúp thật hay không.

Mơ người yêu cũ quay lại

Mùng 1 bạn chiêm bao thấy người yêu cũ quay lại, đứng ở cửa hoặc nhắn một câu. Đầu tháng làm cảnh này nặng hơn vì bạn dễ nghĩ “tháng này sẽ đổi”. Sổ mơ và kinh nghiệm tâm lý cùng nghiêng về một phía: người cũ trở lại trong mơ thường là một việc của hiện tại vừa chạm vào kỷ niệm, không phải lịch họ sẽ tìm bạn. Cặp của cảnh người yêu cũ quay lại là 37 – 73. Một số sổ mơ khác ghi 77 – 32 khi gắn thêm đúng ngày mùng 1. Bài đủ cảnh là mơ thấy người yêu cũ quay lại. Đừng nhắn tin chỉ vì lịch âm.

Mơ thấy đám cưới của chính mình

Mùng 1 nằm mơ thấy đám cưới của chính mình, áo dài, họ hàng, một người đứng cạnh. Với người chưa cưới, đây thường là hình ảnh một cam kết đang được nghĩ tới, hoặc một áp lực “đến lúc phải yên bề”. Với người đã có gia đình, mơ cưới lại thường là muốn làm mới mối quan hệ đang cũ. Phụ nữ mơ mình làm đám cưới được sổ ghi 26 – 90, đàn ông mơ mình cưới vợ được ghi 20 – 29. Một số sổ mơ khác ghi 62 – 29 cho đúng giấc mơ cưới rơi vào mùng 1. Không cảnh nào trong số đó là giấy đăng ký.

Mùng 1 nằm mơ gặp chó

Mùng 1 nằm mơ gặp chó, chó chạy qua sân hoặc chó sủa đầu ngõ. Chó trong sổ mơ là hình ảnh nhà cửa và sự canh giữ. Gặp chó mà không bị cắn thì điềm gắn với chỗ ở, với một người trung thành, hoặc đơn giản là bạn vừa nghe tiếng chó thật lúc chợp mắt. Nằm mơ thấy chó nói chung được ghi 11 – 51 – 91. Một số sổ mơ khác ghi 52 – 44 cho cảnh gặp chó đúng mùng 1. Ngoài đời, chó vào nhà ngày mùng 1 là một điềm khác, cặp 01 – 11, có bài chó vào nhà. Đừng đuổi đánh một con chó thật chỉ vì lịch.

Mơ đi du lịch nước ngoài

Mùng 1 bạn nằm mơ thấy đi du lịch nước ngoài, sân bay, hộ chiếu, một phố không đọc được biển hiệu. Đầu tháng cộng với cảnh ra đi dễ bị hiểu thành “tháng này nên bay”. Sổ mơ ghi đi du lịch nước ngoài là 02 – 42. Một số sổ mơ khác ghi 55 – 23 khi giấc mơ rơi vào mùng 1. Ý dân gian là tầm nhìn đang muốn nới, có thể là học, là việc, là một chuyến đã ấp ủ. Hộ chiếu và tiền tiết kiệm mới quyết định chuyến đi, không phải sáng mùng 1. Xem thêm mơ thấy đi du lịch.

Mùng 1 đầu tháng nếu được cho tiền

Mùng 1 nếu được cho tiền, người Việt dễ nghĩ đến lộc. Tiền cha mẹ dúi, tiền sếp lì xì giữa tháng vì một dịp, tiền bạn thân trả lại một khoản, đều là việc đời. Phong tục bảo nhận bằng hai tay và cảm ơn. Không có bước tiếp theo nào là mang tiền ấy đi cược vì “đầu tháng”. Được cho tiền nói chung, trong mơ, sổ ghi 05 – 45; bài mơ thấy được cho tiền tách các mệnh giá. Dưới đây là các cảnh đúng ngày mùng 1.

Được cho một ít

Mùng 1 được cho tiền ít, một tờ nhỏ, một phong bao mỏng. Dân gian coi trọng cử chỉ hơn mệnh giá: có người nhớ bạn vào ngày đầu tháng. Một số sổ mơ khác ghi cảnh này 03 – 88, khác với cặp của việc được cho tiền nói chung. Hãy tiêu vào việc đang thiếu hoặc để dành. Sự ít không phải điềm kém may. Nó thường là đúng khả năng người cho.

Sếp cho nhiều

Mùng 1 được sếp cho nhiều tiền, phong bì dày hoặc một khoản thưởng nói miệng. Nếu là mơ, sổ ghi 07 – 08 và hiểu theo hướng được ghi nhận nơi làm. Nếu là thật, đó là thu nhập, phải rõ ràng, có khi phải khai. Đừng vì rơi đúng mùng 1 mà coi đó là tín hiệu để nghỉ việc hoặc để đi vay thêm. Hãy hỏi khoản ấy là thưởng, là tạm ứng hay là quà.

Đồng nghiệp cho tiền

Đồng nghiệp cho tiền ngày mùng 1: trả một bữa, góp quỹ, hoặc dúi giúp lúc bạn quên ví. Sổ ghi 23 – 32 cho đúng cảnh này. Ý đẹp là bạn đang ở trong một nhóm biết đỡ nhau. Ý cần tỉnh là đừng để nợ nần kiểu “cho mượn đầu tháng” trở thành lệ nếu bạn không muốn. Nói cảm ơn và nói rõ cách trả nếu đó là tiền mượn.

Ba mẹ cho rất nhiều

Mùng được ba mẹ cho rất nhiều tiền, một khoản lớn hơn ngày thường. Với người còn ở cùng cha mẹ, đây có thể là tiền ăn học cả tháng đưa một lần. Với người đã ra riêng, đây là sự nâng đỡ và đôi khi là sự lo. Sổ ghi 55 – 44. Hãy hỏi cha mẹ có đang dồn tiền dành dụm để đưa bạn hay không, kẻo nhận vui mà nhà thiếu. Lòng biết ơn cụ thể hơn một điềm.

Người yêu cho một ít

Mùng 1 được người yêu cho một ít tiền, trả một phần quà, hoặc dúi tiền xe. Người yêu cho tiền, theo sổ, thường là 21 – 61. Một số sổ mơ khác ghi 74 – 91 cho cảnh “một ít” đúng ngày mùng 1. Ý là sự chăm, không phải sự nuôi. Hai người nên thoải mái với cách chi tiền, kẻo một phong bao nhỏ thành một nút thắt tự ái.

Bạn thân cho một khoản lớn

Mùng 1 bạn được bạn thân cho một khoản tiền lớn, chiều hôm ấy vẫn còn ngồi nghĩ. Sổ ghi 99 – 09. Khoản lớn giữa bạn bè cần một câu nói rõ: cho hay cho mượn, trả lúc nào, có giấy hay không. Tình nghĩa không thay thế sự rõ ràng. Và khoản ấy không phải vốn để mang đi cá cược cho “xứng ngày mùng 1”.

Nhặt được tiền sáng mùng 1

Nhặt được tiền ngoài đường đúng mùng 1 được sổ ghi 59 – 77, khác với được ai đó trao tay. Dân gian vừa mừng vừa dặn: tìm người đánh rơi nếu còn kịp, nhất là khi tờ tiền nằm cạnh giấy tờ. Giữ của rơi không phải lộc. Lộc kiểu ấy rất dễ thành một chuyện phiền. Mơ thấy nhặt được thì mới thuộc lớp biểu tượng; tiền thật thì xử lý như công dân.

Vì sao mùng 1 không có “số của ba miền”?

Người ta vẫn gõ mùng 1 đầu tháng rồi hỏi dự đoán xổ số miền Bắc, xổ số miền Trung, xổ số miền Nam, như thể ngày âm lịch chọn hộ một cặp cho buổi chiều. Có người kể nuôi cặp, lô đảo, lô xiên, loto kép, lô kép, lô vip, rồi nói nếu là loto kép thì không thể nào bỏ qua. Có người bảo bắt lô, bắt lô xiên, bắt lô đảo, và tin ngày mùng 1 là ngày hay về nhất. Tất cả những cách nói ấy không phải phong tục đầu tháng.

Nuôi lô, đánh lô, bạch thủ và song thủ bị nghiêm cấm, bất hợp pháp; trang này không khuyến khích và không cổ vũ. Không có con số nào của miền Bắc, miền Trung hay miền Nam gắn với mùng 1 theo luật nào cả. Lịch trăng không chạy theo một đài. Ai bán cho bạn một bảng “chuẩn” sáng mùng 1 là đang bán sự sốt ruột, không bán tri thức dân gian.

Phần ký hiệu ở cuối bài là sổ mơ: thời tiết, giấc mơ, tiền được cho. Chúng được chép để bạn đối chiếu một hình ảnh, giống cách cụ ta đặt tên cho một giấc. Chúng không phải vé, không phải lịch sử những lần “về”, và không ai nên lấy chúng ra chiều hôm ấy.

Góc nhìn tâm lý: vì sao đầu tháng dễ bị gán nghĩa?

Não thích các mốc. Ngày đầu tháng, thứ Hai, sinh nhật, mùng 1 Tết đều là những “cột biên” khiến người ta tin hành vi hôm ấy sẽ nhuộm cả quãng sau. Các nhà tâm lý gọi đây là hiệu ứng khởi đầu mới: bạn chăm hơn, kỳ vọng hơn, và cũng thất vọng hơn nếu một chuyện nhỏ diễn ra trái ý ngay từ sáng. Mùng 1 âm thêm một lớp văn hóa, nên một cơn mưa, một giấc mơ, một phong bao đều bị phóng to.

Giấc mơ sáng hôm ấy không được chọn lọc kỹ hơn các sáng khác. Bạn chỉ kể nó nhiều hơn. Kể nhiều làm nó có vẻ linh. Viết ra rồi để xuống, đi làm một việc cụ thể của tháng, là cách lấy lại đúng cỡ cho ngày mùng 1.

Nên làm gì ngày mùng 1 đầu tháng?

• Thắp hương nếu nhà có lệ, ăn một bữa tử tế, gọi cho cha mẹ.
• Xem trời để mà mặc áo và thu dọn, không để mà chọn số. Có áp thấp thì nghe bản tin.
• Giữ lệ kiêng nào còn làm nhà êm. Bỏ lệ nào đang biến thành nỗi sợ hoặc thành cớ hoãn việc cần.
• Được cho tiền thì cảm ơn, ghi rõ cho hay mượn, không mang đi cá cược.
• Mơ thấy gì thì đọc theo đúng cảnh ấy. Đừng cộng thêm “vì là mùng 1 nên linh”.
• Nuôi lô và mọi hình thức cá cược đều bị nghiêm cấm. Ngày đầu tháng không phải ngoại lệ.

Mùng 1 đầu tháng và ký hiệu sổ mơ dân gian

Sổ mơ dân gian có những dòng gắn với đúng ngày mùng 1: trời âm u có chuồn chuồn, nắng oi, gió bão, tuyết, trời trong, mưa phùn, áp thấp, rồi các giấc mơ ăn uống, được tặng đồ, người yêu cũ, đám cưới, gặp chó, đi du lịch, và các kiểu được cho tiền. Khi một cảnh đã có số ở bài khác, bài này giữ đúng số ấy. Chỗ sổ lệch, một số sổ mơ khác được ghi thành một dòng riêng, không phải để bạn chọn dòng nào “đẹp” hơn.

Đọc bảng như đọc một cuốn sổ gia đình: để nhớ người xưa đặt tên cho hiện tượng ra sao. Rồi đóng sổ, đi làm việc của tháng. Mùng 1 hết ý nghĩa khi nó bị biến thành một buổi chiều chờ kết quả.

Câu hỏi thường gặp