Đầu năm có nên cắt tóc không, có xui không? Ngày cắt tóc đầu năm tốt

Đầu năm có nên cắt tóc không?

Theo quan niệm dân gian phổ biến, đầu năm vẫn cắt tóc được, nhưng nên tránh ba ngày Tết. Mùng 1, mùng 2, mùng 3 tháng Giêng là lúc nhiều gia đình kiêng động dao kéo, kiêng chữ “cắt” để giữ lộc trọn vẹn cả năm. Từ khoảng mùng 4, khi tiệm tóc mở cửa lại, phần lớn mọi người đi cắt bình thường; một số người kỹ tính đợi sau mùng 10 hoặc qua rằm tháng Giêng.

Cách được ông bà khuyên nhất vẫn là cắt tóc trước Tết, trong những ngày cuối tháng Chạp, để “sạch sẽ đón năm mới”. Bài này tập trung vào chuyện cắt tóc dịp Tết và tháng Giêng; nếu bạn đang tìm ý nghĩa giấc mơ cắt tóc, hãy xem bài nằm mơ thấy cắt tóc là điềm gì.

Tín ngưỡng cắt tóc đầu năm mới

“Cắt” đầu năm và nỗi lo cắt mất lộc

Người Việt coi những ngày đầu năm là “khuôn” cho cả năm: đầu năm vui thì cả năm vui, đầu năm hao thì cả năm hụt. Vì thế, ngoài kiêng quét nhà, đổ rác, cho lửa, nhiều nhà kiêng luôn những việc mang chữ “cắt”: cắt tóc, cắt móng, cắt vải. Họ sợ cắt tóc ngày Tết là tự tay cắt bớt tài lộc, sức khoẻ và những mối quan hệ vừa được “mở hàng” trong năm.

Tóc là “góc con người” và gắn với vận khí

Câu “cái răng cái tóc là góc con người” cho thấy tóc gắn liền với diện mạo và phúc phận. Trong tướng học cổ, tóc dày mượt là dấu hiệu khí huyết đầy đủ. Một số người tin rằng tóc tích tụ vận khí của năm cũ, nên phải cắt trước giao thừa để bỏ lại cái cũ, còn sang năm mới thì giữ nguyên ít hôm để vận mới kịp “bám rễ”. Đây là cách giải thích dân gian, không phải quy luật.

Tết là lúc nghỉ ngơi, kiêng động dao kéo

Trong xã hội nông nghiệp, ba ngày Tết là thời gian nghỉ trọn vẹn: không ra đồng, không buôn bán, không dùng dao kéo. Thợ cạo, thợ cắt tóc cũng nghỉ về quê. Lâu dần, chuyện không cắt tóc mấy ngày Tết vừa là thực tế vì không có ai cắt, vừa trở thành tập quán mang màu tín ngưỡng. Đến nay nhiều tiệm tóc vẫn đóng cửa đến mùng 4, mùng 6 mới mở hàng.

Câu “tháng Giêng cắt tóc chết cậu” từ đâu ra?

Ở miền Nam, trong cộng đồng người Hoa và một số vùng chịu ảnh hưởng văn hoá Hoa, có câu truyền miệng rằng cắt tóc tháng Giêng sẽ không tốt cho cậu, tức anh em trai của mẹ. Nhiều người nghiên cứu văn hoá cho rằng câu này bắt nguồn từ một sự nhầm âm: thời nhà Thanh, người Hán bị buộc cạo đầu để bím, nên có người tháng Giêng không cắt tóc để tỏ lòng “tư cựu”, tức nhớ triều cũ; về sau “tư cựu” bị đọc trại thành “tử cữu”, nghĩa là chết cậu. Câu chuyện cho thấy nhiều lời kiêng ra đời từ hoàn cảnh lịch sử rồi bị biến dạng qua truyền miệng.

Cắt tóc đầu năm có xui không? Xét theo từng thời điểm

Cắt tóc ngày mùng 1 Tết

Đây là ngày được kiêng chặt nhất. Mùng 1 Tết là ngày xông đất, chúc Tết, đi lễ; mọi việc trong ngày được coi là điềm cho cả năm. Cắt tóc ngày này bị nhiều người cho là “cắt đứt” may mắn ngay từ đầu. Ngoài dịp Tết, mùng 1 hằng tháng cũng là ngày nhiều nhà né cắt tóc; lý do và mức độ kiêng được phân tích ở bài mùng 1 có nên cắt tóc.

Cắt tóc mùng 2, mùng 3 Tết

Mùng 2 thường dành để về nhà ngoại, mùng 3 đi tết thầy, có nơi hoá vàng tiễn ông bà. Dân gian vẫn coi đây là trong “ba ngày Tết”, nên kiêng cắt tóc giống mùng 1, chỉ nhẹ hơn một chút. Nếu bạn phải đi làm, đi công tác ngay mùng 3 và tóc thật sự vướng, tỉa gọn phần mái hay phần gáy thường không bị ai trách; cắt lớn thì nên để sau.

Cắt tóc mùng 4 đến mùng 9 tháng Giêng

Từ mùng 4, nhiều tiệm tóc khai trương, người đi làm trở lại, nên việc cắt tóc dần bình thường. Người kỹ tính tránh thêm mùng 5, ngày Nguyệt kỵ (“mùng năm, mười bốn, hăm ba, đi chơi cũng lỗ nữa là đi buôn”), và mùng 7, ngày Tam nương, cũng là ngày hạ cây nêu ở nhiều nơi. Các ngày còn lại trong khoảng này, nếu thuận tiện, cứ cắt vào ban ngày là được.

Cắt tóc sau mùng 10 và quanh rằm tháng Giêng

Mùng 10 tháng Giêng là ngày vía Thần Tài, nhiều người đi cắt tóc cho tươi tỉnh trước khi đi mua vàng, mở hàng. Rằm tháng Giêng là Tết Nguyên Tiêu, ngày lễ chùa lớn, nhiều nhà bận cúng, đi lễ, nên ít người chọn cắt tóc đúng ngày này dù có bảng lịch ghi rằm là ngày tốt. Quan niệm về ngày rằm và các ngày nên tránh khi cắt tóc được bàn kỹ hơn ở bài những ngày không nên cắt tóc.

Kiêng cắt tóc suốt tháng Giêng

Một số gia đình, nhất là có gốc Hoa hoặc ở vùng giữ tục cũ, kiêng cắt tóc trọn tháng Giêng, vừa vì “tháng Giêng là tháng ăn chơi”, vừa vì nỗi lo liên quan đến người cậu. Với họ, cắt tóc tất niên thật kỹ là cách chuẩn bị cho cả tháng đầu năm. Nếu sống chung với người giữ lệ này, bạn có thể cắt sớm trước Tết hoặc đợi sang tháng Hai âm lịch cho vẹn cả đôi đường.

Cắt tóc trước Tết, từ 23 tháng Chạp đến 30 Tết

Đây là thời điểm “vàng” theo quan niệm dân gian: tiễn ông Công ông Táo xong, nhà cửa dọn dẹp, thân thể cũng cần sạch sẽ, gọn gàng để đón năm mới. Cắt tóc tất niên được hiểu là rũ bỏ xui rủi năm cũ. Tiệm tóc những ngày này rất đông, nên đặt lịch sớm. Nếu muốn nhuộm, uốn, đừng làm quá sát giao thừa, vì tóc cần vài ngày để vào nếp đẹp khi chụp ảnh Tết.

Kiêng cắt tóc đầu năm: ai thường kiêng và kiêng thế nào?

Người buôn bán, kinh doanh

Dân buôn bán thường kiêng kỹ nhất, vì đầu năm gắn với mở hàng, cầu tài. Nhiều chủ cửa hàng không cắt tóc cho đến khi đã mở hàng xong, có người đợi qua vía Thần Tài. Họ vẫn coi mái tóc gọn gàng là cần thiết, nhưng chỉ cắt sau khi “lộc đầu năm” đã vào. Nếu bạn kinh doanh, có thể sắp xếp cắt tóc vào tuần cuối tháng Chạp để khỏi lăn tăn.

Người còn cậu ruột

Những ai tin câu “tháng Giêng cắt tóc chết cậu” thường là người còn cậu, nhất là khi cậu đã lớn tuổi hoặc đang ốm. Hãy hiểu đây là một tục kiêng mang tính biểu tượng; không có quan hệ nhân quả nào giữa mái tóc của cháu và sức khoẻ của cậu. Nếu việc kiêng làm cả nhà yên lòng, lùi lịch cắt vài tuần là cách ứng xử nhẹ nhàng.

Trẻ nhỏ, bé sơ sinh

Bé sinh vào dịp cuối năm thường đến lúc cắt tóc máu đúng tháng Giêng. Nhiều nhà vẫn làm, chỉ tránh ba ngày Tết và chọn buổi sáng ấm áp. Trời đầu năm ở miền Bắc còn rét, nên cắt xong cần lau khô, đội mũ cho bé. Cách chọn thời điểm, chọn ngày và giữ tóc máu được hướng dẫn ở bài cắt tóc máu cho trẻ sơ sinh.

Học sinh có kỳ thi đầu năm

Sau Tết là mùa thi học sinh giỏi, thi thử, thi giữa kỳ. Nhiều bạn kiêng cắt tóc trước kỳ thi vì sợ “cắt chữ”, lại thêm kiêng tháng Giêng nên để tóc dài vướng víu. Nếu cần gọn gàng để tập trung, hãy cắt trước Tết hoặc sau mùng 4, cách ngày thi ít nhất vài hôm. Tâm lý này được phân tích riêng trong bài có nên cắt tóc trước khi thi.

Mẹ bầu dịp Tết

Mẹ bầu vốn đã được dặn nhiều điều kiêng, cộng thêm kiêng Tết nên càng phân vân. Cắt tóc không ảnh hưởng đến thai nhi; tóc gọn còn giúp mẹ dễ chịu hơn khi đi lại chúc Tết, gội đầu nhanh khô hơn trong tiết lạnh. Chỉ nên cẩn trọng với thuốc uốn, nhuộm và hỏi ý bác sĩ nếu muốn làm tóc có hoá chất.

Đầu năm có nên đi làm tóc không?

Uốn, nhuộm, duỗi tóc đầu năm

Nhiều người muốn có màu tóc mới cho năm mới, nhưng làm tóc tốn thời gian và đổi diện mạo nhiều hơn cắt. Nếu theo tục kiêng, hãy làm trước 28 Tết hoặc sau mùng 6. Sau Tết các tiệm thường vắng, thợ có thời gian chăm chút, nên đây cũng là lúc hợp lý để phục hồi mái tóc đã nhuộm uốn dịp cuối năm.

Gội đầu ngày mùng 1 Tết

Liên quan chặt với cắt tóc là tục kiêng gội đầu mùng 1 vì sợ “trôi lộc”; người ta tắm gội sạch sẽ chiều 30, có nơi tắm nước lá mùi già trước giao thừa. Nếu ở xa nhà, phải đi làm và cần gội trong ba ngày Tết, cứ gội nhẹ nhàng; không có tai hoạ nào đến từ việc giữ vệ sinh. Trời lạnh thì nhớ sấy khô để tránh cảm.

Tiệm tóc mở hàng đầu năm

Nhiều tiệm tóc tin vào vía người mở hàng: khách đầu tiên của năm vui vẻ, trả tiền sòng phẳng thì cả năm đông khách. Nếu bạn là khách đầu tiên, đừng mặc cả hay ghi nợ, hãy chúc thợ một câu. Về phía chủ tiệm, ngày khai trương thường được chọn kỹ, tránh mùng 5 và mùng 7.

Cắt ngắn hẳn hay cạo trọc đầu năm

Một thay đổi lớn như cắt phăng mái tóc dài hay cạo trọc dễ khiến người lớn lo nếu làm trong tháng Giêng, vì cạo đầu xưa gắn với tang chế. Nếu đã quyết, hãy cắt từ cuối năm, khi cả nhà đang trong tinh thần “bỏ cũ đón mới”, sẽ ít bị phản đối hơn.

Nên cắt tóc mùng mấy thì tốt? Những ngày cắt tóc đầu năm mới tốt nhất

Trong dân gian có lưu truyền một bảng lịch cắt tóc, ghi ý nghĩa cho từng ngày âm lịch trong tháng. Áp vào tháng Giêng, bảng này cho rằng những ngày sau hợp để cắt tóc:

• Mùng 10: thuận lợi để tiến hành những dự án lớn, hợp cắt tóc trước khi khởi công đầu năm.
• Ngày 11: tinh thần sảng khoái, đầu óc thông minh, làm được nhiều việc lớn.
• Ngày 13: mang tới tin tốt lành, may mắn về đường tình duyên.
• Ngày 14: được quý nhân phù trợ, có người giúp đỡ trong công việc.
• Ngày 15: bản mệnh gặp may, vượng khí gia tăng, tài chính dồi dào.
• Ngày 17: thi cử thuận lợi, đỗ đạt kết quả cao, được nhiều người yêu mến.
• Ngày 19: gia đình yên vui, hoà thuận, nhiều niềm vui trong cuộc sống; tài lộc dồi dào, hợp khai trương, làm ăn kinh doanh.
• Ngày 20: thu nhập tăng cao, tài chính dư giả.
• Ngày 22: tinh thần vui vẻ, phấn chấn, làm việc hiệu quả.
• Ngày 23: việc làm ăn thu về nguồn lợi nhuận lớn.
• Ngày 24: gặp may trong chuyện tình cảm.
• Ngày 26: vận may về công danh, sự nghiệp, có cơ hội thăng quan tiến chức.
• Ngày 27: ngày đẹp, làm gì cũng thuận, cuộc sống tươi đẹp.
• Ngày 30: xua đuổi điều tiêu cực, giúp bản thân tràn đầy năng lượng, tươi mới.

Cần đọc bảng này bằng con mắt tỉnh táo, vì nó không khớp với các cách chọn ngày khác: ngày 13, 22, 27 trùng Tam nương; ngày 14, 23 trùng Nguyệt kỵ; ngày 15 là rằm tháng Giêng, nhiều nhà bận lễ; còn ngày 30 lại bị không ít bảng xếp vào ngày nên tránh, và có năm tháng Giêng chỉ có 29 ngày. Sự vênh nhau ấy cho thấy các bảng ngày tốt chỉ để tham khảo. Muốn so sánh cách chọn ngày theo ý “xả xui” cho các tháng khác, xem bài ngày cắt tóc tốt; riêng tháng 7 âm lịch, xem bài tháng cô hồn có nên cắt tóc.

Góc nhìn tâm lý học: vì sao ta ngại cắt tóc đầu năm?

Các nhà tâm lý gọi hiện tượng con người hăng hái thay đổi vào những mốc như đầu năm, đầu tháng, sinh nhật là “hiệu ứng khởi đầu mới”. Ta coi năm mới như một trang giấy trắng, nên muốn mọi thứ hoàn hảo, và càng sợ một hành động nhỏ làm “bẩn” trang giấy ấy. Lời kiêng cắt tóc đầu năm khớp với tâm lý này: không cắt là giữ nguyên, giữ nguyên là an toàn.

Thêm vào đó là tâm lý ngại mất: cảm giác khó chịu khi mất một thứ (ở đây là “lộc”) mạnh hơn niềm vui khi được một thứ tương đương. Vì vậy, dù không ai chứng minh được cắt tóc làm mất lộc, nhiều người vẫn chọn kiêng cho chắc, bởi cái giá chỉ là để tóc dài thêm vài ngày. Tết còn là lúc cả đại gia đình sum họp; giữ lệ chung là cách tránh va chạm và thể hiện sự tôn trọng người lớn.

Nên làm gì để cắt tóc đầu năm cho yên tâm?

• Cắt sớm trước Tết: đặt lịch từ giữa tháng Chạp, tránh cảnh xếp hàng ngày 29, 30.
• Nếu cần cắt trong tháng Giêng: chọn sau mùng 4, cắt ban ngày, tránh mùng 5, mùng 7 và rằm nếu gia đình kiêng.
• Hỏi rõ lệ của gia đình: mỗi nhà kiêng một kiểu, có nhà chỉ kiêng mùng 1, có nhà kiêng cả tháng.
• Ưu tiên sức khoẻ: trời lạnh đầu năm, sấy khô tóc, giữ ấm đầu cho trẻ nhỏ và người già.
• Đừng tự trách: lỡ cắt tóc ngày Tết không phải lý do để lo cả năm; nếu nỗi lo ảnh hưởng giấc ngủ, công việc, hãy chia sẻ với người thân hoặc chuyên gia tâm lý.

Mơ thấy cắt tóc dịp đầu năm và con số theo sổ mơ dân gian

Không ít người kể rằng những đêm cận Tết hay đầu tháng Giêng, họ mơ thấy mình đi cắt tóc, tự cắt tóc hoặc bị ai đó cắt tóc. Giấc mơ kiểu này thường phản ánh chính điều đang bận tâm: lịch cắt tóc, mong muốn đổi mới bản thân trong năm mới. Theo sổ mơ dân gian, giấc mơ thấy cắt tóc nói chung thường được ghi với cặp 03 – 30; các biến thể như cắt ngắn, tự cắt, cắt cho người khác có cặp riêng trong bảng bên dưới. Đây chỉ là biểu tượng văn hoá, mang tính tham khảo.

Nếu bạn quan tâm những điềm báo khác dịp đầu năm, chẳng hạn chó lạ chạy vào nhà sáng mùng 1, hãy đọc bài mùng 1 Tết chó vào nhà.

Câu hỏi thường gặp