Cắt tóc máu cho trẻ sơ sinh: khi nào, ngày nào tốt và cách cắt an toàn

Cắt tóc máu cho trẻ sơ sinh: có nên không?

Cắt tóc máu là lần cắt tóc đầu tiên trong đời của con, thường được ông bà, cha mẹ chọn ngày cẩn thận. Về mặt y khoa, đây không phải việc bắt buộc: tóc máu sẽ tự rụng và thay dần trong những tháng đầu. Bạn chỉ nên cắt khi tóc quá dài làm bé nóng, đổ mồ hôi đầu nhiều, che mắt hoặc gây khó khăn khi vệ sinh da đầu. Nếu tóc con còn thưa, mỏng, cứ để tự nhiên cũng hoàn toàn ổn.

Bài viết này đi sâu vào lần cắt đầu đời của trẻ dưới một tuổi. Bảng ngày đẹp cho trẻ lớn hơn có ở bài ngày tốt cắt tóc cho bé; còn nếu bạn vừa mơ thấy mình cắt tóc cho con, phần giải mã nằm trong bài mơ thấy cắt tóc.

Tóc máu ở trẻ sơ sinh là gì?

Tóc máu là lớp tóc bé có sẵn khi chào đời, bắt đầu hình thành từ khoảng giữa thai kỳ. Sợi tóc thường mảnh, mềm, có bé tóc đen dày, có bé gần như trọc. Cần phân biệt với lông tơ, lớp lông mịn phủ vai và lưng, thường tự rụng trong vài tuần đầu.

Trong ba đến sáu tháng đầu, nhiều bé rụng tóc máu khá nhiều do nội tiết tố từ mẹ giảm dần sau sinh. Vùng gáy hay bị rụng thành vòng, dân gian gọi là “rụng tóc vành khăn”, phần lớn do đầu cọ vào gối khi nằm. Hiện tượng này thường là sinh lý; chỉ nên đưa bé đi khám khi kèm dấu hiệu khác như ra mồ hôi trộm nhiều, quấy khóc, chậm tăng cân.

Vì sao dân gian coi trọng việc cắt tóc máu?

Người xưa gọi đây là tóc “máu” vì cho rằng nó được nuôi bằng máu mẹ trong bụng. Cắt tóc máu vì thế giống một nghi thức nhỏ đánh dấu con đã thực sự bước ra đời sống riêng. Thời trước, khi trẻ sơ sinh rất dễ ốm, cha mẹ dồn mọi lời chúc vào những cột mốc như đầy tháng, cắt tóc, thôi nôi. Ở nhiều làng quê, trẻ nhỏ còn được để chỏm, chừa một nhúm tóc trên đỉnh đầu, với mong con được che chở.

Có nên cắt tóc cho trẻ sơ sinh?

Lợi ích thực tế của việc cắt gồm: đầu thoáng hơn khi trời nóng, dễ gội và kiểm tra da đầu, hạn chế rôm sảy vùng trán, gáy. Rủi ro gồm xước da, nhiễm trùng nếu dụng cụ không sạch và bé hoảng sợ vì tiếng máy. Nếu tóc không gây phiền gì, cha mẹ có thể chờ đến khi bé cứng cổ, ngồi vững hơn rồi mới cắt cho an toàn.

Khi nào cắt tóc máu cho trẻ sơ sinh?

Cắt tóc máu lúc đầy tháng

Nhiều gia đình cắt ngay sau lễ cúng đầy tháng, coi như trọn một nghi thức. Lúc này bé còn rất nhỏ, cổ chưa cứng, nên chỉ nên tỉa nhẹ phần tóc mái và tóc mai bằng kéo đầu tròn, không cạo. Nếu bé bị vàng da kéo dài, đang ốm hoặc vừa tiêm phòng, hãy lùi lại vài ngày.

Cắt lúc ba đến sáu tháng hoặc dịp thôi nôi

Đây là thời điểm nhiều bác sĩ nhi coi là hợp lý hơn. Bé đã giữ đầu vững, ít giật mình, cha mẹ cũng quen tay chăm con. Khoảng giai đoạn này tóc máu đã rụng bớt và tóc mới bắt đầu mọc. Nhiều nhà chờ đến thôi nôi để cắt, kết hợp chụp ảnh kỷ niệm một tuổi.

Trẻ sinh non, nhẹ cân

Với bé sinh non, da đầu mỏng hơn, khả năng giữ nhiệt kém, nên không cần vội cắt tóc. Ưu tiên của giai đoạn đầu là tăng cân và giữ ấm. Khi muốn cắt, hãy hỏi bác sĩ theo dõi bé và tính tuổi theo tuổi hiệu chỉnh thay vì tuổi thực.

Khi bé có vảy da đầu, chàm sữa hoặc rôm sảy

Lớp vảy vàng nhờn trên đầu, dân gian gọi là “cứt trâu”, là dạng viêm da tiết bã thường gặp và tự khỏi. Không nên cắt tóc sát hay cạy vảy, vì dễ trầy xước. Có thể làm mềm vảy bằng dầu dành cho em bé khoảng 15 phút, gội lại bằng sữa tắm gội dịu nhẹ, chải bằng lược lông mềm. Nếu da đầu đỏ, rỉ dịch, có mụn mủ hoặc lan xuống mặt, hãy cho bé đi khám trước khi cắt.

Cắt tóc máu mùa đông hay mùa hè?

Mùa hè là lúc nhiều nhà muốn cắt nhất vì bé đổ mồ hôi đầu, dễ rôm. Mùa đông thì nên giữ tóc dài hơn một chút để ấm đầu; nếu cắt, chọn buổi trưa nắng, phòng kín gió và chuẩn bị sẵn mũ mỏng cho bé đội sau khi tắm.

Cắt tóc máu cho trẻ sơ sinh ngày nào tốt?

Các ngày cắt tóc máu cho trẻ sơ sinh trong tháng

Theo các bảng lịch truyền miệng, những ngày âm lịch sau thường được chọn cho lần cắt tóc máu, mỗi ngày gắn với một lời chúc:

• Mùng 10: con sẽ mang nhiều tài lộc đến cho gia đình.
• Ngày 11: con thông minh, tài giỏi hơn người.
• Ngày 13: ngày may mắn cho con.
• Ngày 16: con có hiếu với ông bà, cha mẹ, sống chan hoà với mọi người.
• Ngày 19, 26, 29: thuận lợi trên con đường công danh, sự nghiệp về sau.
• Ngày 25: con có tài, có ý chí vươn lên, lúc nào cũng có quý nhân phù trợ, giúp đỡ.

Đây là lời chúc mang tính văn hoá, không quyết định tính cách hay tương lai của trẻ. Các bảng khác nhau có thể ghi lệch đôi chút.

Ngày cắt tóc máu cho trẻ sơ sinh tốt nhất

Nếu chỉ chọn một, nhiều người lớn tuổi khuyên ngày 11 hoặc 16 vì vừa có lời chúc đẹp vừa ít trùng ngày kiêng. Ngược lại, ngày 30 bị né nhiều nhất. Người xưa coi đây là ngày “cùng tháng tận” và sợ cắt tóc máu lúc ấy khiến đứa trẻ yểu mệnh, một nỗi lo xuất phát từ thời trẻ sơ sinh hay mất sớm vì bệnh tật, không có căn cứ khoa học. Mùng 1 và rằm cũng hay được tránh vì nhà bận cúng; vì sao kiêng mùng 1 được giải thích trong bài mùng 1 có nên cắt tóc, còn danh sách đầy đủ nằm ở bài những ngày không nên cắt tóc.

Cắt tóc máu cho bé gái

Với bé gái, nhiều nhà chọn mùng 10 với ý may mắn, có lộc trời cho, hoặc mùng 11 mong em bé thông minh lanh lợi. Về kiểu cắt, bé gái thường chỉ được tỉa mái và phần tóc mai, giữ lại phần trên đỉnh để sau này dễ buộc. Không nên dùng kẹp, dây buộc tóc cho trẻ sơ sinh vì bé có thể giật ra ngậm vào miệng, gây hóc. Nếu tóc mái dài chạm mắt, tỉa ngang lông mày là đủ.

Cắt tóc máu cho bé trai

Bé trai hay được cắt vào mùng 13, tương tự như bé gái đều là ngày tốt, hoặc ngày 25 với lời chúc tài phúc vẹn toàn. Kiểu cắt phổ biến là húi ngắn đều cả đầu bằng tông đơ trẻ em, giúp da đầu thoáng, dễ gội. Một số nhà vẫn giữ lệ để chỏm hoặc chừa vài sợi tóc ở đỉnh đầu như ngày xưa, đó là tuỳ sở thích gia đình.

Nên cắt vào giờ nào trong ngày?

Khung giờ tốt nhất là khi bé vừa bú no và đang vui, hoặc vừa chìm vào giấc ngủ sâu. Buổi sáng có ánh sáng tự nhiên giúp nhìn rõ đường cắt. Tránh cắt khi bé đói, sắp đến giờ ngủ mà chưa ngủ, hoặc ngay sau khi tắm lúc đầu còn ướt và lạnh.

Cắt tóc máu cho trẻ sơ sinh như thế nào cho an toàn?

Chuẩn bị dụng cụ và vệ sinh

• Rửa tay bằng xà phòng, cắt ngắn móng tay người cắt.
• Dùng tông đơ dành cho trẻ em có lưỡi bảo vệ, chạy êm, hoặc kéo đầu tròn. Không dùng dao lam, dao cạo của người lớn.
• Lau lưỡi tông đơ, lưỡi kéo bằng cồn 70 độ, chờ khô hẳn rồi mới dùng.
• Chuẩn bị khăn bông sạch quàng cổ, khăn ẩm lau tóc vụn, chậu nước ấm khoảng 37 độ.
• Phòng kín gió, đủ ấm, đủ sáng; điện thoại để chế độ im lặng để không làm bé giật mình.

Các bước cắt tóc máu tại nhà

Nên có hai người: một người bế, giữ đầu bé tựa vào ngực, người kia cắt. Bắt đầu từ vùng gáy và hai bên mai, nơi bé ít cảm giác hơn, rồi mới lên đỉnh đầu. Tông đơ đưa nhẹ theo chiều ngược tóc, không ấn mạnh. Dùng ngón tay gập vành tai xuống khi cắt quanh tai. Đặc biệt tránh tì đè lên thóp trước, vùng mềm ở đỉnh đầu, thường chỉ khép hẳn khi bé khoảng 12 – 18 tháng. Cắt xong, lau tóc vụn bằng khăn ẩm, tắm gội bằng nước ấm và lau khô ngay.

Có nên cạo tóc máu cho bé?

Quan niệm “cạo trọc tóc máu thì tóc sau mọc dày, đen” rất phổ biến nhưng không đúng. Độ dày, màu và độ xoăn của tóc do nang tóc dưới da quyết định, cạo hay không cũng không thay đổi được. Cạo sát bằng dao còn dễ gây vết xước li ti, là cửa ngõ cho vi khuẩn. Nếu muốn đầu bé thật mát, hãy dùng tông đơ để lại khoảng 2 – 3 mm.

Lỡ làm xước da đầu bé thì xử lý thế nào?

Bình tĩnh dừng lại, rửa vết xước bằng nước muối sinh lý, ấn nhẹ bằng gạc sạch cho đến khi hết rỉ máu. Không bôi kem đánh răng, nghệ hay các loại lá theo truyền miệng. Theo dõi trong vài ngày: nếu chỗ xước sưng đỏ, có mủ hoặc bé sốt, hãy đưa con đi khám.

Khi nào nên hỏi bác sĩ nhi?

Hãy hỏi bác sĩ trước khi cắt nếu bé rụng tóc từng mảng tròn rõ ranh giới, da đầu có vảy dày lan rộng, mụn mủ, hoặc thóp phồng, lõm bất thường. Những dấu hiệu này không liên quan đến ngày cắt tóc mà cần được kiểm tra sức khoẻ.

Cắt tại nhà hay gọi dịch vụ cắt tóc cho bé?

Hiện có nhiều dịch vụ cắt tóc máu tại nhà, kèm làm bút lông lưu niệm. Ưu điểm là thợ quen tay, cắt nhanh. Khi chọn, hãy hỏi kỹ cách họ vệ sinh dụng cụ giữa các bé, yêu cầu dùng lưỡi đã sát khuẩn trước mặt bạn và đề nghị thợ rửa tay trước khi chạm vào con.

Có nên giữ lại tóc máu của trẻ sơ sinh?

Các cách giữ tóc máu làm kỷ niệm

Giữ hay bỏ tóc máu hoàn toàn tuỳ gia đình. Cách đơn giản nhất là gói một lọn trong giấy sạch, cho vào phong bì ghi ngày cắt, tháng tuổi và cân nặng của con. Nhiều nhà làm bút lông từ tóc máu, mong con sau này chăm học, viết chữ đẹp. Có người đúc tóc vào mặt dây chuyền nhựa trong hoặc đóng khung cùng dấu tay, dấu chân của bé. Trước khi cất, hãy gội sạch, để tóc khô hẳn và bảo quản cùng gói hút ẩm để không bị mốc.

Tục cũ xử lý tóc máu

Ngày trước, giống tục chôn nhau cắt rốn, có gia đình đem tóc máu chôn ở gốc cây trong vườn với mong con lớn nhanh, khoẻ như cây. Có nhà gói tóc vào túi vải nhỏ cất trong tủ. Điểm chung của các tục này là không vứt tóc máu bừa bãi, vì coi đó là một phần của con. Ngày nay, nếu không muốn giữ, bạn có thể gói kín và bỏ đi, không có điều gì phải kiêng.

Góc nhìn tâm lý học: lần cắt tóc đầu tiên quan trọng với cha mẹ thế nào?

Với trẻ sơ sinh, buổi cắt tóc chỉ là một trải nghiệm cảm giác: tiếng máy rung, hơi lạnh của kéo, vòng tay người bế. Bé không nhớ ngày cắt là ngày gì, nhưng cảm nhận rất rõ sự căng thẳng hay bình tĩnh của người lớn. Cha mẹ thả lỏng, nói chuyện nhẹ nhàng thì bé cũng ít quấy hơn.

Với cha mẹ, đặc biệt là người mẹ mới sinh, lần cắt tóc đầu tiên lại mang nhiều cảm xúc: vui vì con lớn, lo vì sợ làm con đau, đôi khi áp lực vì phải chiều theo ý ông bà. Chọn ngày đẹp là cách gia đình cùng gửi gắm lời chúc và tạo một nghi thức chung, giúp mọi người thấy gắn kết. Nếu ý kiến giữa các thế hệ khác nhau, hãy nhớ rằng mục tiêu chung là bé an toàn và vui vẻ; ngày đẹp có thể nhường, còn vệ sinh và an toàn thì không.

Nếu người mẹ thấy lo âu kéo dài, khó ngủ, hay khóc trong những tuần sau sinh, đó có thể là dấu hiệu trầm cảm sau sinh cần được chia sẻ với bác sĩ, không riêng gì chuyện cắt tóc cho con.

Lời khuyên cho cha mẹ trước buổi cắt tóc máu

• Chọn hai ngày dự phòng trong tháng để không phải ép bé cắt khi con mệt.
• Cho bé bú no trước khoảng nửa tiếng, thay tã sạch, mặc áo cài cúc để dễ thay sau khi cắt.
• Mở bài hát quen hoặc tiếng ồn trắng để át tiếng tông đơ.
• Chụp vài tấm ảnh trước và sau khi cắt; đó là kỷ niệm quý hơn mọi lời chúc trong lịch.
• Không cúng bái tốn kém hay mua bùa hộ mệnh cho buổi cắt tóc. Một mâm cơm gia đình đầm ấm là đủ ý nghĩa.

Khi con lớn hơn, những câu hỏi về tóc tai sẽ khác đi, từ việc chọn ngày cắt tóc tốt, kiêng cắt dịp đầu năm hay tháng cô hồn, cho đến chuyện có nên cắt tóc trước khi thi khi con đến tuổi đi học.

Mơ thấy cắt tóc cho em bé ứng với số mấy?

Không ít cha mẹ kể rằng trước buổi cắt tóc máu, họ mơ thấy mình đang cầm kéo cắt tóc cho con. Theo sổ mơ dân gian, giấc mơ cắt tóc cho em bé thường được ghi với cặp 21 – 61, còn mơ thấy trẻ sơ sinh, em bé mới đẻ gắn với 09 – 19. Bảng bên dưới tổng hợp thêm vài tình huống liên quan.

Những con số này chỉ là biểu tượng văn hoá trong các bản sổ mơ cũ, mang tính tham khảo, không có giá trị dự đoán và không dùng cho bất kỳ hình thức may rủi nào.