Những ngày không nên cắt tóc: rằm, ngày 30, Tam nương và các dịp kiêng

Những ngày không nên cắt tóc là ngày nào?

Nếu chỉ cần câu trả lời nhanh: trong các bản lịch dân gian, ngày bị kiêng cắt tóc nhiều nhất là ngày 30 âm lịch (hoặc ngày cuối của tháng thiếu). Tiếp theo là ngày rằm và mùng 1 vì trùng việc cúng lễ, rồi đến ngày 12, 16, 29. Một số gia đình tránh thêm nhóm ngày Tam nương, Nguyệt kỵ, buổi tối, thời gian để tang và vài dịp đặc biệt trong năm.

Bài này chỉ bàn về ngày cần tránh. Nếu bạn muốn biết nên chọn ngày nào, hãy xem bài ngày cắt tóc tốt; còn nếu bạn tìm đến đây vì một giấc mơ về tóc, phần giải mã nằm ở bài mơ thấy cắt tóc.

Có nên tin những ngày kiêng kỵ không nên cắt tóc?

Không có nghiên cứu nào cho thấy ngày cắt tóc ảnh hưởng đến tiền bạc, sức khoẻ hay vận số. Tóc mọc khoảng 1 cm mỗi tháng bất kể bạn cắt hôm nào. Tuy vậy, kiêng ngày là một phần nếp sống của nhiều gia đình. Hiểu lý do của từng điều kiêng giúp bạn chọn được cách ứng xử dễ chịu: giữ lệ khi không tốn kém gì, và bỏ qua khi lệ ấy gây phiền phức thật.

Gần đây có nhiều video giải thích ngày kỵ cắt tóc trên mạng xã hội, mỗi kênh đưa ra một danh sách khác nhau. Khi gặp những danh sách quá dài hoặc doạ dẫm, bạn nên nhớ rằng chính các sách lịch cổ cũng không thống nhất với nhau.

Vì sao người xưa kiêng cắt tóc vào một số ngày?

Có ba gốc gác chính. Thứ nhất, quan niệm Nho giáo “thân thể, tóc da nhận từ cha mẹ” khiến tóc được coi trọng; người xưa nam nữ đều để tóc dài, việc cắt tóc vì thế không làm tuỳ tiện. Thứ hai, lịch âm gắn với tuần trăng: trăng khuyết dần về cuối tháng nên những việc mang ý “cắt bỏ” bị né vào lúc này. Thứ ba, những ngày cúng như rằm, mùng 1 cần sự trọn vẹn, sạch sẽ, nên nhiều nhà gác việc cắt tỉa sang hôm khác.

Không nên cắt tóc vào những ngày nào trong tháng âm lịch?

Ngày 30: kiêng cắt tóc ngày nào nhất?

Ngày 30 được gọi là ngày “cùng tháng tận”, tức lúc tháng cạn, trăng tắt. Hầu hết bảng lịch đều xếp đây là ngày kỵ cắt tóc nhất. Thời trước, người ta còn sợ cắt tóc máu cho con vào ngày này khiến đứa trẻ yểu mệnh, một nỗi lo xuất phát từ tỉ lệ trẻ sơ sinh tử vong cao chứ không có cơ sở. Với tháng thiếu chỉ có 29 ngày, ngày 29 đóng vai ngày cuối và được kiêng tương tự.

Nếu tóc đã quá dài mà đúng ngày cuối tháng, cách đơn giản nhất là chờ một hai hôm sang tháng mới. Hầu như không ai bị ảnh hưởng gì vì lùi lịch cắt tóc vài ngày.

Rằm có nên cắt tóc không?

Đây là câu hỏi được tìm nhiều nhất. Ngày 15 âm lịch là ngày cúng rằm, nhiều nhà thắp hương, đi chùa, ăn chay. Vì vậy, phần đông người lớn tuổi khuyên không cắt tóc vào ngày rằm để giữ sự thanh tịnh, trọn vẹn như vầng trăng tròn. Điều thú vị là trong bảng ngày cắt tóc riêng, có bản lại ghi ngày 15 là ngày “thêm phúc đức”.

Hai cách ghi chép trái nhau này cho thấy kiêng rằm xuất phát từ phong tục cúng lễ hơn là từ bản thân việc cắt tóc. Nếu gia đình bạn không cúng rằm, cắt tóc hôm đó không có gì phải e ngại. Nếu cả nhà đang bận lễ, chọn ngày 16 hay ngày 19 sẽ thư thả hơn. Riêng rằm tháng Giêng và rằm tháng 7 là hai ngày lễ lớn, được kiêng kỹ hơn cả.

Mùng 1 đầu tháng

Mùng 1 là ngày mở đầu tháng mới, người Việt có câu “đầu xuôi đuôi lọt” nên nhiều người không muốn làm việc gì mang ý cắt bớt ngay hôm đầu tiên. Một số bản lịch còn ghi cắt tóc mùng 1 thì “giảm thọ”. Những biến thể như làm tóc, nhuộm tóc hay cắt tóc cho bé ngày mùng 1 được phân tích riêng ở bài mùng 1 có nên cắt tóc.

Ngày 12 và ngày 29: sợ hao tài

Nhiều bảng lịch dặn không nên cắt tóc ngày 12 và ngày 29 để tránh rủi ro về kinh tế. Người làm buôn bán đặc biệt giữ lệ này, vì họ tin “cắt” vào hai ngày ấy giống như cắt bớt nguồn thu. Ngày 29 còn bị né vì sát cuối tháng. Không có căn cứ nào cho thấy tiền bạc liên quan đến lịch hớt tóc, nhưng nếu bạn hay để ý chuyện này, tránh hai ngày đó cũng không tốn kém gì.

Ngày 16: sợ gặp trở ngại

Một số bản ghi rằng không nên cắt tóc vào ngày 16 để tránh những trở ngại, khó khăn trong cuộc sống. Ngược lại, bảng ngày tốt cắt tóc cho trẻ nhỏ lại coi 16 là ngày con hiếu thảo. Hai ý trái chiều xuất phát từ hai nguồn lịch khác nhau. Nếu bạn định cắt tóc cho bản thân, có thể né ngày 16 cho yên tâm; nếu cắt cho bé, nhiều gia đình vẫn chọn ngày này.

Ngày Tam nương

Tam nương gồm các ngày 3, 7, 13, 18, 22, 27 âm lịch. Theo tích xưa, đây là ngày gắn với ba mỹ nhân khiến các triều đại suy vong, nên dân gian kiêng làm việc lớn như cưới hỏi, khai trương, xuất hành. Cắt tóc vốn không phải việc lớn, nhưng nhiều người cẩn thận vẫn gộp chung vào. Thật ra ngày 13 và 27 lại có mặt trong danh sách ngày đẹp để cắt tóc, nên nhóm này chỉ cần lưu ý khi bạn cắt tóc để chuẩn bị cho một sự kiện quan trọng.

Ngày Nguyệt kỵ

Nguyệt kỵ là mùng 5, 14 và 23, nổi tiếng qua câu “mùng năm, mười bốn, hai ba, đi chơi cũng lỗ nữa là đi buôn”. Người xưa tính rằng ba ngày này vận khí suy, làm gì cũng dễ hỏng. Với chuyện tóc tai, ít bản lịch ghi cụ thể; thậm chí ngày 14 và 23 còn được một số bảng xếp vào ngày tốt cắt tóc. Nếu bạn định đổi hẳn kiểu tóc trước buổi phỏng vấn hay ngày ra mắt, có thể tránh nhóm ngày này cho thoải mái tinh thần.

Vì sao các bảng ngày kiêng lại mâu thuẫn nhau?

Danh sách ngày cắt tóc lưu truyền ở Việt Nam là sự pha trộn giữa sách lịch Trung Hoa, lịch vạn niên địa phương và kinh nghiệm truyền miệng. Mỗi lần chép lại, người ta thêm bớt một chút. Vì thế cùng một ngày có thể là ngày tốt trong bảng này mà là ngày kiêng trong bảng khác. Cách hợp lý nhất là chọn một nguồn mà gia đình bạn quen dùng, thay vì cộng dồn mọi lời kiêng đến mức cả tháng không còn ngày nào để cắt.

Kiêng cắt tóc theo thứ trong tuần và theo giờ

Có kiêng cắt tóc theo thứ không?

Lịch cổ của người Việt tính theo ngày âm và can chi, không có khái niệm thứ Hai, thứ Ba. Những lời đồn kiểu “thứ Tư cắt tóc xui” phần lớn du nhập từ nước ngoài. Ở Thái Lan, nhiều người tránh cắt tóc vào thứ Tư và không ít tiệm hớt tóc đóng cửa ngày này. Ở một số vùng của Ấn Độ, người ta kiêng cắt tóc vào thứ Ba, thứ Năm hoặc thứ Bảy vì gắn với các vị thần cai quản ngày đó. Ở Việt Nam, kiêng theo thứ chỉ là trào lưu trên mạng, không thuộc tập tục truyền thống.

Kiêng cắt tóc buổi tối, ban đêm

Nhiều người lớn tuổi dặn không cắt tóc, cắt móng tay sau khi trời tối. Lý do thực tế rất dễ hiểu: ngày xưa chỉ có đèn dầu, cắt trong bóng tối dễ phạm vào da, tóc rơi vãi khó dọn. Về sau, lời dặn được gắn thêm ý tâm linh rằng ban đêm là lúc âm khí nặng. Ngày nay có đèn điện, cắt tối không có gì nguy hiểm, nhưng cắt ban ngày vẫn giúp thợ nhìn màu tóc chuẩn hơn.

Ngày xung với tuổi của mình

Người xem lịch kỹ còn tránh ngày có địa chi xung với tuổi. Ví dụ người tuổi Tý né ngày Ngọ, tuổi Mão né ngày Dậu, tuổi Thìn né ngày Tuất. Lệ này vốn dùng cho việc hệ trọng như làm nhà, cưới hỏi, nay một số người áp dụng cả cho lần cắt tóc đổi vận. Nếu bạn chỉ tỉa gọn định kỳ, không cần tra tới mức này.

Những dịp và sự kiện nên tránh cắt tóc

Khi trong nhà có tang

Ở nhiều vùng, con cháu để tang không cắt tóc trong 49 ngày hoặc 100 ngày đầu, có nơi kéo dài đến khi mãn tang. Để tóc dài là cách bày tỏ sự thương tiếc, tạm gác chuyện làm đẹp. Ngày nay, người đi làm có thể cần gọn gàng, nhiều gia đình linh động cho tỉa nhẹ sau tuần đầu. Điều quan trọng là bàn trước với người lớn để tránh phật lòng nhau.

Ngày giỗ, ngày cúng lớn trong nhà

Hôm giỗ ông bà, cha mẹ, cả nhà bận nấu nướng, đón khách, nên người lớn thường nhắc con cháu cắt tóc gọn từ hôm trước. Cắt tóc đúng ngày giỗ bị coi là thiếu chu đáo, như thể việc riêng chen vào việc chung. Đây là nét lễ nghĩa hơn là điều kiêng mang tính vận hạn.

Tháng cô hồn và rằm tháng 7

Tháng 7 âm lịch có rằm Vu Lan và lễ xá tội vong nhân, nhiều người kiêng làm việc lớn cả tháng. Phần lớn tiệm tóc vẫn đông khách, vì cắt tóc là việc thường ngày. Riêng ngày rằm tháng 7 được kiêng kỹ nhất. Các ngày nên tránh, nên chọn trong tháng này có ở bài tháng cô hồn có nên cắt tóc.

Cắt tóc đầu năm có xui không?

Nhiều người sợ cắt tóc trong mấy ngày Tết sẽ “cắt lộc” cả năm, vì thế các tiệm tóc thường quá tải vào tháng Chạp. Một số gia đình gốc Hoa còn kiêng cắt tóc suốt tháng Giêng. Lệ này mạnh hay nhẹ tuỳ vùng và tuỳ nhà; phân tích chi tiết có ở bài đầu năm có nên cắt tóc.

Cắt tóc trước khi thi

Học sinh truyền tai nhau không cắt tóc, không gội đầu sát ngày thi vì sợ “trôi chữ”. Đây là kiêng cữ mang tính trấn an tinh thần nhiều hơn. Thời điểm cắt hợp lý và cách giảm căng thẳng mùa thi được bàn trong bài cắt tóc trước khi thi.

Phụ nữ mang thai và sau sinh

Một số nơi truyền rằng bà bầu cắt tóc thì con sinh ra yếu, hoặc ảnh hưởng đến thai. Quan niệm này không có cơ sở y học; cắt tóc ngắn còn giúp mẹ bầu dễ gội, đỡ nóng. Với phụ nữ sau sinh, điều kiêng thực chất là tránh để đầu ướt lâu và nhiễm lạnh. Nếu muốn cắt, mẹ nên chọn tiệm sạch, ngồi chỗ kín gió và tránh hoá chất uốn nhuộm mạnh trong thời gian cho con bú khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ.

Khi đang ốm hoặc vừa khỏi bệnh

Người lớn hay khuyên đợi khoẻ hẳn rồi mới cắt tóc, vì ngồi lâu ngoài tiệm, gội đầu bằng nước lạnh dễ làm bệnh nặng thêm. Ngược lại, có người lại thích cắt ngay sau trận ốm để “xả xui”, đổi không khí. Cả hai đều có lý; chỉ cần chọn lúc cơ thể đã đủ sức và giữ ấm sau khi gội.

Trẻ em kiêng cắt tóc ngày nào?

Cắt tóc cho trẻ sơ sinh kiêng ngày nào?

Với lần cắt tóc máu đầu đời, ông bà thường tránh ngày 30, mùng 1, rằm và những ngày trẻ đang ốm hoặc vừa tiêm phòng. Ngoài lý do tín ngưỡng, những hôm bé mệt cũng là lúc bé quấy, khó ngồi yên và dễ bị xước da đầu. Cách chọn ngày, cách cắt an toàn cho trẻ dưới một tuổi có trong bài cắt tóc máu cho trẻ sơ sinh.

Những ngày không nên cắt tóc cho bé lớn hơn

Với trẻ đã đi học, các gia đình thường áp dụng chung danh sách kiêng của người lớn. Thực tế, ngày không nên cắt tóc cho bé là ngày bé buồn ngủ, đói hoặc đang sợ hãi, vì khi đó buổi cắt dễ biến thành trận khóc. Bảng ngày đẹp dành riêng cho trẻ được tổng hợp ở bài ngày tốt cắt tóc cho bé.

Góc nhìn tâm lý học: vì sao nhiều người vẫn giữ lệ kiêng ngày cắt tóc?

Cắt tóc là thay đổi dễ thấy nhất trên ngoại hình, và nó không thể đảo ngược ngay. Vì vậy, nhiều người cảm thấy cần một “bảo hiểm tinh thần” trước khi ngồi vào ghế. Chọn ngày, tránh ngày cho ta cảm giác kiểm soát được kết quả, điều mà tâm lý học gọi là ảo giác kiểm soát. Cảm giác ấy không xấu: nó giúp người ta bớt lo khi làm việc mình không chắc chắn.

Bên cạnh đó là hiệu ứng xác nhận. Nếu ai đó cắt tóc ngày 30 rồi gặp chuyện không may, câu chuyện được kể lại khắp xóm; còn hàng trăm người cắt tóc ngày 30 mà vẫn bình an thì không ai nhắc đến. Lâu dần, lời kiêng có vẻ “linh nghiệm” dù chỉ là trùng hợp. Hiểu cơ chế này giúp bạn giữ lệ một cách nhẹ nhàng, không biến nó thành nỗi sợ.

Cuối cùng, kiêng ngày cắt tóc còn là cách giữ hoà khí trong nhà. Khi bà nội dặn “đừng cắt hôm rằm”, làm theo là một cử chỉ tôn trọng, tốn rất ít công sức mà khiến người lớn vui lòng.

Nên làm gì nếu lỡ cắt tóc vào ngày kiêng?

• Bình tĩnh. Không có bằng chứng nào cho thấy ngày cắt tóc gây ra vận xấu, và cũng không cần làm lễ giải hạn hay mua vật phẩm hoá giải.
• Nếu người lớn trong nhà lo lắng, hãy giải thích nhẹ nhàng rằng các bản lịch ghi khác nhau, có bản còn xếp chính ngày đó vào ngày tốt.
• Lần sau, đánh dấu sẵn vài ngày thuận tiện trong tháng trên lịch điện thoại để khỏi phải cắt vội vào ngày mình ngại.
• Ưu tiên những điều thực sự ảnh hưởng đến mái tóc: chọn thợ có tay nghề, dụng cụ sạch, kiểu tóc hợp khuôn mặt và chăm sóc da đầu đều đặn.
• Nếu bạn rụng tóc nhiều bất thường sau khi cắt hay đổi kiểu, nguyên nhân thường là hoá chất, căng thẳng hoặc dinh dưỡng; hãy hỏi bác sĩ da liễu thay vì đổ cho ngày cắt.

Mơ thấy cắt tóc ứng với số mấy trong sổ mơ?

Bài viết này nói về tập tục ngoài đời, nhưng nhiều người tìm đến vì vừa mơ thấy mình cắt tóc đúng ngày kiêng và băn khoăn ý nghĩa. Trong sổ mơ dân gian, giấc mơ cắt tóc nói chung thường được ghi với cặp 03 – 30, còn mơ cắt tóc bị hỏng gắn với 08 – 80. Bảng bên dưới tổng hợp thêm một số tình huống thường gặp.

Những con số này chỉ là biểu tượng văn hoá trong các bản sổ mơ cũ, mang tính tham khảo, không có giá trị dự đoán và không nên dùng vào bất kỳ hình thức may rủi nào.

Câu hỏi thường gặp